Liefde die bij U begint: een lied bij 1 Johannes 4
Door: Bertus Keuter
Vijfentwintig jaar getrouwd. Zo'n mijlpaal vraagt om een cadeau, en het mooiste kregen we van een vriend: een lied, speciaal voor ons geschreven, op de wijs van Ebenezer (bekend van O the deep, deep love of Jesus). Zijn uitgangspunt was onze trouwtekst: 'Wij hebben lief, omdat God ons het eerst heeft liefgehad' (1 Johannes 4:19). Elk couplet mondt uit in die ene, allesomvattende zin: 'liefde die bij U begint'. Dat is geen refrein dat er puur voor de sfeer in zit, maar het is de kern van deze Bijbelbrief en van ons huwelijk.
De liefde was er eerst
Johannes denkt in tegenstellingen: licht en duisternis, leven en dood, liefde en angst. Maar het zijn geen gelijke partners. Duisternis is geen tweede schepping naast het licht; het is slechts de afwezigheid ervan. Net zoals kou geen eigen macht is, maar de afwezigheid van warmte. Zet in december de verwarming uit en het wordt koud. De kou komt niet binnen, de warmte gaat weg. Zo is het ook met de liefde. 'God is liefde,' schrijft Johannes. Dat is zijn diepste wezen. Niet: God is ook wel lief. Liefde is geen sfeer om Hem heen. Zij is wie Hij is. Daarom begint 1 Johannes 4 niet bij onze inspanning, maar bij de bron.
1. God, U laat de hemel spreken,
liefde stroomt bij U vandaan.
Door een levend, tastbaar teken
komt U naast de mensen staan.
Al uw liefde wilt U geven,
U zond ons uw Zoon, uw kind,
om verzoend met U te leven:
liefde die bij U begint.
Let op het werkwoord stromen. Water dat bij een bron begint, hoeft niet te worden opgepompt. God laat de hemel niet alleen spreken, Hij komt naast mensen staan. Het wezenlijke, stelt Johannes nadrukkelijk, is niet dat wij God liefhadden, maar dat Hij óns liefhad. Voel je wat dat doet? Je hoeft niet van de ander te verwachten dat die een onuitputtelijke bron van liefde is. Een huwelijk of een gemeente is niet de bron zélf, maar de bedding waar Gods liefde doorheen mag stromen.
Liefde die zichtbaar wordt
2. God, U bent in niets te vangen,
niemand heeft U ooit aanschouwd.
Zichtbaar wordt uw diep verlangen
waar een mens van mensen houdt.
Als wij samen voeten wassen
en de Geest ons dan verbindt,
zal uw liefde ons verrassen:
liefde die bij U begint.
Dit tweede couplet maakt het heel praktisch: het zet de stap van wat we geloven, naar hoe we leven. Je bewijst de onzichtbare God niet met ingewikkelde theorieën of discussies. Hij wordt juist zichtbaar op de plek waar mensen elkaar liefhebben.
Het lied noemt als voorbeeld het wassen van elkaars voeten. Stel je een gemeente voor waar niemand hoeft te bewijzen dat God bestaat, omdat iedereen Hem in de praktijk ziet: in een maaltijd die voor een zieke wordt gekookt, of in een troostende hand op een schouder. Volgens 1 Johannes 4 vers 13 is het de Geest die ons zo verbindt. Dat leidt tot de prachtige zin over Gods liefde die ons verrast. Die zichtbare liefde is dus geen krampachtige prestatie van onszelf, maar een verrassing die God ons geeft. Het is immers liefde die bij Hém begint.
'Wij hebben lief, omdat God ons het eerst heeft liefgehad' (1 Johannes 4:19)
Liefde die de angst verjaagt
3. Liefde jaagt de angst naar buiten,
geeft ons rust in uw gericht.
Als de vrees ons in wil sluiten,
opent zich een vergezicht.
Laat uw liefde zover reiken
dat zij in ons overwint
en wij meer op Jezus lijken:
liefde die bij U begint.
Wie 1 Johannes 4 zingt, komt vanzelf uit bij het thema angst. De Bijbel zegt dat volmaakte liefde de angst verdrijft. Het lied zingt over 'rust in uw gericht'. Dat klinkt misschien zwaar, maar het betekent dat we niet bang hoeven te zijn voor Gods oordeel. Waarom niet? Omdat we nu al zijn kinderen zijn.
Hier raakt de brief aan een tekst die ik al jaren bij me draag: 'Geliefde broeders en zusters, wij zijn nu al kinderen van God. Wat we zullen zijn is nog niet geopenbaard, maar we weten dat we aan Hem gelijk zullen zijn wanneer Hij zal verschijnen, want dan zien we Hem zoals Hij is' (1 Johannes 3:2).
Deze twee hoofdstukken (1 Johannes 3 en 4) horen onlosmakelijk bij elkaar. We zijn nu al Gods kinderen, want de liefde is al bij Hem begonnen. Hoe de toekomst er precies uitziet, weten we nog niet. Maar deze tekst belooft dat we Hem zullen zien zoals Hij is, en dat we op Hem gaan lijken. Angst doet ons wegkijken, bang voor het oordeel. Maar wie naar God kijkt, gaat steeds meer op Hem lijken.
Voor wie dit lied zingt, is dat geen abstracte theologie, maar juist heel praktisch. Het betekent dat we de liefde niet krampachtig zélf hoeven op te wekken; we hoeven haar alleen maar te ontvangen. Natuurlijk is er soms afstand. Ook in een goed huwelijk kan het moeilijk zijn als God of de ander even ver weg voelt. Maar die afstand heeft niet het laatste woord, want de liefde was er eerst. Zelfs als de angst ons lijkt te verlammen, is het Gods liefde die overwint.
Liefde krijgt een gezicht
4. Wie U liefheeft, houdt van mensen,
volgt van harte uw gebod,
toont uw liefde zonder grenzen,
levend op uw adem, God.
Laat ons uit uw goedheid delen
tot de ander vrede vindt.
Zichtbaar voor het oog van velen:
liefde die bij U begint.
Het laatste couplet vertolkt het gebod van Johannes, maar dan zonder het opgeheven vingertje. Johannes is resoluut: je kunt niet beweren dat je de onzichtbare God liefhebt, terwijl je de naaste die je wél ziet negeert. 'Levend op uw adem,' zingt het lied, en dat raakt precies de kern. Wij hoeven die liefde niet zelf op te brengen. Liefde die bij Hem begint, stroomt altijd door naar de ander. Dáár krijgt ze een gezicht. Zo wordt onze trouwtekst ook na 25 jaar heel praktisch: wij hebben lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad.
Zing het maar
De melodie is breed en oud, de tekst is nieuw en blijft dicht bij de Schrift. Wie de wijs van Ebenezer kent, hoeft geen noten te leren. Wat dan nog rest, is het risico van zingen: dat je bidt om liefde die je nog niet hebt, en dat de Geest dit gebed verhoort. Op ons feest hebben we het lied heerlijk uit volle borst gezongen. Wat een zegen is dat: omringd door familie zingen over liefde die bij God begint.
Dus zing het maar. Niet omdat onze eigen liefde diep genoeg is, maar omdat zijn liefde dat is. Want wie zingt, mag ontvangen, en wie ontvangt, kan weer uitdelen. Alles stroomt voort uit die ene bron: liefde die bij God begint
Bertus Keuter is werkzaam bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG)
Naar 'Liefde die bij U begint'